تبلیغات
چالدران نیوز - چالدران را بهتر بشناسیم.
سال ۹۴، سال «دولت و ملت، همدلی و هم‌زبانی
چالدران را بهتر بشناسیم.
چهارشنبه 12 آذر 1393 ساعت 01:10 بعد از ظهر | نوشته ‌شده به دست ناصر حسین زاده | ( نظرات )
چالدران را بهتر بشناسیم.

ویژگیهای جغرافیای تاریخی شهرستان چالدران :



شهرستان چالدران به علت جریان جنگهای شاه اسماعیل اول با سلطان سلیم امپراتورعثمانی اهمیت تاریخی دارد . نام سابق چالدران قره عینی بوده و سپس به علت عبور رودخانه‌ای از وسط شهر به نام قره‌سو قره‌بلاغ (سیه‌چشمه) را بخود گرفته است ولی بعد از انقلاب‌اسلامی به لحاظ جریان و اهمیت جنگلهای شاه اسماعیل با امپراتور عثمانی به «چالدران» تغییر نام یافت. سابقه تاریخی شهرستان چالدران به حدود پنج قرن می‌رسد. مقبره سید صدرالدین در چالدران در روستای سعدل واقع شده كه وزیر اعظم شاه اسماعیل صفوی بوده و در جنگ چالدران به شهادت رسیده است.


ویژگیهای سیاسی و اداری شهرستان چالدران :

این شهرستان در 224 كیلومتری شمال‌غربی مركز استان آذربایجان‌غربی (ارومیه) واقع است كه از جانب شمال به شهرستان ماكو و تركیه و از غرب نیز با كشور تركیه هم‌مرز است و از جنوب به شهرستان خوی و از شرق به شهرستان‌های خوی و ماكو محدود می‌شود. این شهرستان دارای 2بخش به نامهای دشتك و مركزی است و 5 دهستان دارد. بخش مركزی با دهستان های ببه‌جیك ، چالدران‌جنوبی و چالدران‌شمالی به سه قسمت تقسیم می‌شود و بخش دشتك دارای دهستان‌های آواجیق‌جنوبی و آواجیق‌شمالی است.

ویژگیهای جغرافیای طبیعی شهرستان چالدران :

ـ موقعیت ، حدود و وسعت شهرستان چالدران :

شهرستان چالدران با وسعت 593/1974 كیلومترمربع حدود 23/5 درصد از سطح استان را به خود اختصاص می‌دهد . این شهرستان در محدوده ارتفاعی 1500تا3500متر از سطح دریا قرارگرفته و شیب متوسط وزنی آن 8 درصد محاسبه شده است. و حدود71/70درصد از اراضی این شهرستان كوهستانی، 090/3درصد تپه‌ها و 2/

26درصد اراضی دشتی و سیلابی و ... تشكیل می‌دهند و از نظر موقعیت جغرافیایی مركز شهرستان در44 درجه و22دقیقه طول جغرافیایی و39درجه و3دقیقه عرض جغرافیایی قرارگرفته است.

ـ كوههای شهرستان چالدران :

كوههای شهرستان چالدران در واقع ادامه سلسله جبال زاگرس از حد شهرستان ماكو تا حد شهرستان خوی هستند كه از جانب شمال به جنوب امتداد دارند و نوار مرزی ایران و تركیه را تشكیل می‌دهند و از مرتفع‌ترین نقاط این شهرستان هستند. چالدران از چهار جهت به وسیله كوه‌های مرتفع و تپه‌های متعدد محاط شده است.كوههای مهم منطقه عبارتند از: كوه‌قانلی باارتفاع2503متر، كوه‌اشنگل با 3085متر،كوه‌شیخ‌سلو2752متر، كوه‌پنجه‌سلیم با ارتفاع 2623متر از كوههای دیگر كه پایكوه ارتفاعات زاگرس محسوب می‌شود می‌توان به كوه دوشان‌تپه ، یگماله و شاه‌بندلو اشاره كرد.

ـ دشت‌های شهرستان چالدران :

دشت‌های چالدران و كلیسا كندی مساحتی معادل 71200 هكتار داشته و در شمال‌غربی استان واقع گردیده‌اند . محصولات اصلی كشاورزی در این دو دشت گندم و جو و یونجه در كشت آبی می‌باشد آب سطحی دشت‌چالدران را دو رود قزل‌چای و شهید‌آرخی و آب سطحی دشت كلیساكندی را قسمت علیای قره‌سو و سرشاخه‌های آن تشكیل می‌دهند و از منابع آب‌های زیرزمینی جهت آبیاری نمودن زمین‌های زراعتی استفاده می‌گردد .

ـ دره‌های شهرستان چالدران :

دره‌های شهرستان چالدران به لحاظ خوش آب‌وهوا بودن و وجود آب‌گرم‌عفونی و آثار‌تاریخی موردتوجه علاقمندان به گردشگری هستند .

ـ دره قره‌كلیسا :

در فراز تپه این دره خوش آب و هوا با محیط

سرسبز طبیعی یكی از قدیمی‌ترین كلیساهای عالم مسیحیت بنام قره كلیسا بنا شده است كه همه ساله تعداد كثیری از گردشگران داخل و خارج از كشور (مسیحیان) جهت بازدید و همچنین شركت در مراسم مذهبی از این كلیسا و دره آن دیدن می‌نمایند.


ـ دره آب‌گرم :

این دره 7 كیلومتری غرب چالدران واقع و تعداد كثیری از مردم به لحاظ استفاده از آب گرم معدنی به این دره مراجعه می‌نمایند و مورد توجه اهالی منطقه می‌باشد.

ـ دره قره دره :

این دره كه شاخه‌هایی از رودخانه آق‌چای در آن جاری است و در نزدیكی روستای كردكندی و ابتدای دشت چالدران واقع گردیده است مورد توجه بیشتر علاقمندان به تفریح و تفرج در این مكان می‌باشد.

ـ دره شاه بندلو:

دره شاه‌بندلو (و دره خان كه تالاب‌خان‌گل در این دره در مرز ایران و تركیه واقع شده) كه شاخه‌ای از رودخانه زنگبار می‌باشد مورد توجه بسیاری از علاقه مندان و دوستداران طبیعت می‌باشد.

ـ منابع آب شهرستان چالدران :

منابع آب شهرستان چالدران را در سه بخش آبهای سطحی (رودخانه ها) ، آب‌های زیرزمینی (چشمه ها، قنوات، چاه‌ها) و آبهای راكد (تالاب‌ها) بررسی می‌نماییم.

ـ آب های سطحی شهرستان چالدران :

رودخانه‌ها:

از حوزه آبریز این شهرستان دو رودخانه آق‌چای و زنگمار ماكو سرچشمه می‌گیرد و به ترتیب به شهرستان‌های خوی و ماكو جریان پیدا می‌كند و در خصوص هر كدام در شهرستان‌های مربوطه مطالبی ارائه گردیده است .

ـ آب های زیرزمینی شهرستان چالدران:

در محدوده شهرستان چالدران در ارتباط با بیلان آبهای زیرزمینی آماری ارائه نشده است، ولی با توجه به اینكه منشاء رودخانه‌های آق‌چای و زنگمار در این منطقه واقع گردیده دارای چشمه‌سارهای متعددی است كه چشمه‌های خودجوش تالاب‌ناور و آب‌معدنی (ایستی‌سو «آب‌گرم») واقع در 7 كیلومتری غرب چالدران و آب‌معدنی قره‌كلیسا واقع در جنوب غربی قره‌كلیسا و چهل‌بلاغ (قیخ‌بلاغ ) واقع در كیلومتر 13 محور چالدران، قره‌ضیاءالدین از جمله

چشمه‌ها و آب‌های زیرزمینی منطقه می‌باشند.

ـ آب های راكد شهرستان چالدران :

ـ تالابها :

در محدوده شهرستان چالدران سد و دریاچه‌ای وجود ندارد ولی تالاب‌های این منطقه عبارتند از :

ـ تالاب ناور :

این تالاب در دامنه كوه‌های مرزی ایران و تركیه در كنار روستای ناور واقع است و آب آن از طریق چشمه‌های خودجوش بستر تالاب (كه یكی از سرچشمه‌های رودخانه آق چای محسوب می‌گردد) و همچنین از طریق ذوب برف دامنه كوه‌های اطراف تأمین می‌گردد ومساحت این تالاب، حدود 210 هكتار می‌باشد.

ـ تالاب خان گل :

این تالاب با وسعت حدود 200 هكتار در شمال غرب شهرستان چالدران در مرز ایران و تركیه واقع گردیده و آب آن از ذوب برف ها و چشمه‌های اطراف تأمین می‌گردد و بوسیله‌ كوه‌های اطراف محاط شده است.

زمین شناسی شهرستان چالدران :

در محدوده شهرستان چالدارن روند عمومی چین ها و گسل های شمال باختر جنوب خاور است. از ساخت‌های بنیادی این منطقه می‌توان به گسل بدولی از توابع كلیسا كندی اشاره كرد. مسن‌ترین سنگهای منطقه شامل گنایس‌ها و شیت‌های پركامبرین می‌باشند كه در سمت چپ جاده چالدران به خوی مشاهده می‌شوند.

ـ لرزه خیزی :

شهرستان چالدران بر اساس آخرین نظریات علمی و تقسیم‌بندی استان آذربایجان‌غربی بر حسب پیش‌بینی احتمال وقوع در نواحی تخریبی متوسط قرار گرفته شده است.

خاكشناسی شهرستان چالدران :

خاك‌های مطالعه شده در این شهرستان از نوع خاك‌های «لیتوسل» مركب از سنگ‌های خروجی در ناحیه خاك‌های «براوان» و«چسنات» می‌باشند كه در نزدیكی دوشان‌تپه و ارتفاعات آبگرم و سعدل از نوع خاك چسنات می‌باشد و وضعیت فرسایش‌پذیری خاك شهرستان به این ترتیب است كه 14درصد از وسعت آن فرسایش جزئی تا كم، 16درصد آن فرسایش متوسط و70 درصد فرسایش زیاد تا خیلی زیاد دارد.

پوشش گیاهی شهرستان چالدران :

ـ جنگلها :

در شهرستان چالدران جنگل های زاگرس از بین رفته و فقط اشكوب جنگلی نمایان است كه در

حفظ زیر اشكوب جنگل عمل می‌نمایند و 59/0 درصد از اراضی شهرستان به جنگل اختصاص یافته است .

ـ مراتع :

پوشش گیاهی غالب شهرستان مرتعی است و این امر موجب گردیده كه دامپروری در این منطقه رونق یافته و اكثر اهالی به شغل دامداری مشغول باشند. از وسعت 197000 هكتاری این شهرستان، 45/88 درصد به مراتعی اختصاص دارد كه بیشتر از نوع مراتع ییلاقی و میان بند هستند. اكثر مراتع این منطقه دردامنه ارتفاعات مرزی دو كشور ایران و تركیه قرار گرفته اند.

بررسی وضعیت طبیعی شهرستان چالدران از لحاظ زیست محیطی و بررسی عوامل آسیب و تخریب :

كوهها و دشت ها :

سراسر نواحی مرزی شهرستان چالدران (مرزایران وتركیه) از كوههای بلند كه امتداد شمالی ـ جنوبی دارند پوشش شده است و خط‌الرأس این كوهها حوزه‌آبریز رودخانه‌زنگمار و آق‌چای می‌باشد. شیب این كوه ها به طرف چالدران تند است و به فاصله كمی تا شهر چالدران فرود می‌آید. كوهها و دشت‌های این شهرستان نیز همانند سایر شهرستان‌ها به لحاظ دخالت‌های متعدد انسانی بخصوص چرای بی رویه و زودرس و مفرط كلیه پوشش گیاهی سیر قهقرایی داشته و در بعضی مناطق به دلایل فوق گیاهان «فرفیون» جایگزین گیاهان مرتعی «خوشخوراك» شده و فرسایش‌پذیری این مناطق بیشتر شده است و این امر موجب گردیده كه اختلالاتی در مسائل زیست محیطی منطقه فراهم آید.

منابع آب شهرستان چالدران :

آبهای سطحی :

ـ رودخانه ها :

سرشاخه رودخانه زنگبار و قسمت وسیعی از سرشاخه رودخانه آق چای در شهرستان چالدران واقع گردیده است. رشد جمعیت شهری و روستایی و ایجاد مراكز تجاری و كارگاهی آلودگی آبهای این شهرستان را فراهم نموده است تخلیه فاضلابهای روستاهای ساحل رودخانه‌ها و همچنین ریزش فاضلاب شهر چالدران به رودخانه قره‌سو و همچنین وجود فعالیتهای كشاورزی باعث مشكلات زیست محیطی می‌گردد.

آب های زیر زمینی :

بطوریكه قبلاً در بخش آبهای زیرزمینی اشاره شد در زمینه آبهای زیرزمینی این شهرستان اطلاعات كامل منتشر نشده است ولی قرار گرفتن شهر در مجاورت زمین‌های باتلاقی و چمن‌زارها نشان‌دهنده بالا بودن سطح آب‌های زیرزمینی است. كه وجود چشمه‌های خودجوش در تالاب ناور و آب‌معدنی ایستی‌سو در پای كوه غرب چالدران نیز مؤید این مطلب است. بطور كلی عدم استفاده روستائیان از چاه جاذب مشكل عمده زیست محیطی در آبهای زیرزمینی دشت چالدران به شمار می‌آید و همچنین آلودگی رودخانه قره‌سو (كه از وسط شهر می‌گذرد) كه انواع آلاینده‌ها را دریافت می‌نماید و با عبور به لایه‌های زیرین،

آبهای تحت‌الارضی را با مشكل مواجه ساخته است.

آب های راكد :

در شهرستان چالدران دریاچه و یا سدی وجود ندارد فقط قسمتی از آب پشت سد بارون در این حوزه است كه در بخش شهرستان ماكو بدان اشاره شده است.

ـ تالاب های شهرستان چالدران :

ـ تالاب ناور :

در دامنه ارتفاعات مرزی ایران و تركیه واقع شده است و تبدیل اراضی حاشیه‌ای وقطع نیزارهای تالاب توسط اهالی روستای ناور آسیب جدی بر پیكر تالاب وارد نموده و آن را تخریب كرده است.

ـ تالاب خان گل:

آب این تالاب با ایجاد كانال در پایین دست توسط روستائیان در اثر خشكسالی‌ای چندین ساله آسیب دیده است و همچنین تعلیف مراتع حاشیه بطورغیراصولی و غیرفنی توسط دامداران باعث تخریب بیشتر این تالاب گردیده است.

پوشش گیاهی شهرستان چالدران :

ـ جنگلها :

از سطح كل اراضی 197000 هكتاری شهرستان چالدران فقط 59/0 درصد به جنگل اختصاص یافته است و در اثر دخالت‌ای انسانی از بین رفته و تخریب یافته است. همین امر باعث گردیده كه حیات وحش منطقه نیز آسیب جدی دیده و فقط جانورانی كه با این اكوسیستم سازگاری پیدا كرده‌اند یافت شوند.

ـ مراتع :

پوشش گیاهی غالب این شهرستان مرتعی است و در طول سال 295250 واحد دامی از مراتع زیر اشكوب جنگل شهرستان چالدران تغذیه می‌نمایند. این در حالی است كه مراتع و زیراشكوب‌های جنگلی مذكور تنها جوابگوی 137847 واحد دامی یك دوره سه ماهه چرا می‌باشند افزون بر این چرای زودرس و بی‌رویه باعث از بین رفتن مراتع این شهرستان می‌گردد. اكوسیستم‌های شهرستان از نوع آسیب‌پذیر شدید بوده و با توجه به مطالعات میدانی و منابع اكولوژیكی در دسترس توان اكولوژیكی مراتع در انتهای سیر قهقرایی است.

ـ بررسی عوامل آسیب و تخریب جنگلها :

فعالیت‌های مخرب انسانی در جهت بهره‌برداری بیشتر از این منابع به لحاظ آزونیاز موجب آسیب و تخریب جنگلها در این شهرستان گردیده است.

ـ بررسی عوامل آسیب و تخریب مراتع :

با افزایش جمعیت انسانی به جمعیت دامی در شهرستان چالدران افزوده شده است. لذا با بهره برداری بی‌رویه از اراضی مرتعی از جمله چرای مفرط و بیش از ظرفیت مراتع و تبدیل اراضی مرتعی به دیم‌زارها و بوته‌كنی از اراضی مرتعی، مراتع این شهرستان آسیب جدی دیده و تخریب یافته‌اند. رسوبات وارده به دریاچه پشت سد مخزنی بارون مؤید این مطالب است كه نظر هر بیننده را به خود معطوف می‌كند.

ـ گونه های گیاهی در حال انقراض :

ـ گون :

این گیاه دارای بیش از 270 گونه است كه اكثر آنها علفی هستند ولی گونه‌های حمایت شده آن شامل

انواع درختچه‌ای و بوته‌ای می‌شوند كه از دیرزمان بعلت استفاده در سوخت و زمان كوچ عشایر چادرنشین و یا استفاده از شیره آن بعنوان كتیرا، نسل آن در حال انقراض می‌باشد.

گونه Adonis vernalis ، چاوداركوهی، انواع بادام‌كوهی، انواع‌گلابی وحشی و انجیر وگونه‌های باارزش با رویش‌گاه ارتفاع بالای 1800متر بویژه در مراتع ییلاقی شیخ سیلو از دیگر گونه‌های گیاهی در حال انقراض در شهرستان چالدران می‌باشند.

ـ گونه های گیاهی كمیاب در شهرستان چالدران :

گون‌كتیرا، ادونیس، گل‌ماهور، زالزالك، كنگر‌فرنگی‌وحشی، انواع بادام‌كوهی، انجیر، چاودار‌وحشی و گون های‌خوشخوراك، سروكوهی و گلابی‌وحشی از گونه های كمیاب این شهرستان می‌باشند.

حیات وحش شهرستان چالدران :

ـ پستانداران :

شهرستان چالدران علیرغم دارابودن اكوسیستم‌های نادر و وضعیت توپوگرافیك و كلیماتولوژی خاص خود و پیدایش شرایط زیستگاهی مناسب متأسفانه بعلت ایجاد ناامنی در زیستگاه‌ها و فشار روزافزون و براثر استفاده ناصحیح از اراضی و تعدد اسلحه‌های گوناگون موجب دگرگونی زیاد در حیات‌وحش منطقه علی‌الخصوص پستانداران بزرگ جثه شده است. در مناطق صخره‌ای دیگر از بز و پاژن خبری نیست و قوچ و میش‌‌های منطقه از بین‌رفته و تنها در سالهای اخیر چند رأس از قوچ و میش‌های رهاسازی شده در شهرستان ماكو در حد فاصل بخش شوط و چالدران دیده شده اند. خرس قهوه ای به ندرت دیده

می‌شود ولی سایر پستانداران مثل زردبر، راسو، رودك، گرگ و سنجاب‌زمینی و سایر پستانداران‌كوچك مشاهده می‌شوند كه جمعیت سنجاب‌زمینی نسبت به سایر گونه ها فراوان‌تر است.

ـ پرندگان :

در شهرستان چالدران پرندگان خشك‌زی و مهاجر آبزی زیست می‌كنند. تالاب ناور در محدوده این شهرستان از محل‌های نادری است كه محل تخم‌گذاری و جوجه‌آوری تعداد 10 ـ 8 قطعه درنا می‌باشد . خالی از لطف نخواهد بود كه اعلام نماییم درنا در این محل حالت تقدس دارد، گویا در گذشته یك فرد جوان اقدام به شكار این درناها می‌كند كه بعدها بعلت ناشناخته جوان مرگ می‌گردد و مردم منطقه مرگ جوان را به شكار پرنده درنا ربط می‌دهند و همه ساله در فصل بهار مردم و اهالی محل منتظر ورود درناها می‌شوند و آمدن آنها را به این خطه به فال نیك می‌گیرند. از پرندگان خشكزی، كبك‌ها، انواع عقاب‌ها، لاشخورها و پرندگان سبكبال به وفور در اقصی زیستگاه‌های شهرستان مشاهده می‌شوند. از پرندگان آبزی و كنار آبزی علاوه بر درنا، آنقوت، آبچلیك، اردكهاو سلیم‌ها در آبگیرهای منطقة ناور وشیخ سیلو و دوشان تپه و قسمت جلگه‌ای و پست ساحل قره سو در قسمت شمالی چالدران دیده می‌شوند.

ـ آبزیان :

موجودات آبزی این شهرستان تاكنون مطالعه نشده اند ولی تجمع پرندگان گویای غنی بودن موجودات ریزآبزی به لحاظ تغذیه آنان می‌باشد. از ماهیان رودخانه‌های این شهرستان «سیاه‌ماهی» و«سیاه‌كولی» با‌ارزش غذایی متوسط و ماهی«سس» و «زردپر» و«خیاطه» با ارزش اقتصادی كم را می‌توان نام برد. ضمناً قرارگرفتن قسمتی از سد مخزنی بارون در این منطقه رونق صید و صیادی را بدنبال داشته كه نشان از وجود ماهیان دارد.

ـ خزندگان و دوزیستان :

خزندگان و دوزیستان این شهرستان در دو محیط آبی و خشكی می‌زیند و دوزیستان به عنوان طعمه برای خزندگانی چون مارها هستند و خود نیز با تغذیه از حشرات در كنترل آنها نقش دارند. خزندگان و

دوزیستان نقش مهمی را در جایگاه زنجیره‌غذایی به عهده دارند. از گونه‌های مهم می‌توان به : گرز مار (افعی)، مارآتشی، مار سیاه سوجه، یله مار، مار‌جعفری، افعی‌تكابی، وزغ‌سبزمعمولی، انواع قورباغه‌ها، انواع لاك پشتها و انواع مارمولكها اشاره نمود.

ـ بررسی عوامل انقراض گونه های جانوری شهرستان چالدران :

جانوران این شهرستان در اثر تهاجمات و دخالتهای انسانی بشدت كاهش یافته‌اند در این رابطه از بین رفتن پوشش‌گیاهی، تخریب مراتع و تبدیل به زمینهای زراعی، محدودشدن زیستگاه‌ها، شكار بی‌رحمانه حیوانات در بدو انقلاب به كمك سلاح‌های مدرن، توسعه شهری و افزایش جمعیت و بدون برنامه، ملاحظات زیست محیطی، افراد سودجو و فرصت‌طلب، عرصه را بر حیات‌وحش تنگ نموده و جانوران منطقه را در معرض انقراض قرار داده است.

ـ معرفی گونه های در حال انقراض شهرستان چالدران :

قوچ و میش، كل و بز، خرس، پلنگ، اردك عسلخوار، راسو، سیاه‌گوش، هما، دال و انواع پرندگان شكاری، كبك دری، اردك‌بلوطی، درنا، اردك مرمری، اردك سیاه كاكل و آنقوت.

ـ معرفی گونه های جانوری خاص منطقه :

از گونه‌های جانوری خاص منطقه می‌توان به «درنا» اشاره نمود كه تنها در ایران در شهرستان ماكو و چالدران مرحله حساس زادآوری را می‌گذرانند و دیگر گونه جانوری موجود در شهرستان چالدران «سنجاب زمینی» می‌باشد.

شكارگاهها :

ـ معرفی گونه های گیاهی موجود در شكارگاههای شهرستان چالدران :

پوشش گیاهی منطقه استپی است و گون‌ها عناصر تشكیل دهنده و ساختار گیاهی آن هستند و گونه‌های

فورب زاگرس نیز آن را همراهی می‌كند. فهرست گونه‌های گیاهی به اختصار ذیلاً ارائه می‌گردد : انواع كلاه‌میرحسن، كل‌خروسك، گل‌گندم، قدومه، گاوزبان، یاسمن‌صخره‌ای، مارچوبه، انواع‌گون‌ها،

همیشه‌بهار، كنگر‌متراكم، فرفیون، پنیرك، بومادران، علف مار، میخك، دم اسب، خاكشیر تلخ، شاه تره، آلاله، لاله، كنگرخوراكی، گلایول چمن زار، زنبق، ریواس، گزنه‌سفید، پونه، چشم‌گربه‌ای، وازدرختچه‌ها و درختان: ارس، بادام‌كوهی، نسترن‌وحشی، زالزالك، پسته‌وحشی، گلابی‌وحشی.

ـ معرفی گونه های جانوری موجود در شكارگاههای شهرستان چالدران :

ـ پستانداران :

قوچ‌و‌میش، خرس‌قهوه‌ای، شغال ، روباه، سنجاب‌زمینی، خرگوش، زردبر، سمور، راسو، انواع‌جوندگان، گرگ.

ـ پرندگان :

كبك‌دری، كبك، كبك‌چیل، انواع‌پرندگان‌شكاری ولاشخورها، اردك سرسبز، اردك سیاه‌كاكل، اردك مرمری، درنا، آبچلیك، خوتكاو انواع سبكبالان.

 

مرتبط با: اخبار چالدران ,


می توانید دیدگاه خود را بنویسید
Foot Problems چهارشنبه 11 مرداد 1396 04:46 بعد از ظهر
This design is incredible! You most certainly know how
to keep a reader entertained. Between your wit
and your videos, I was almost moved to start my own blog
(well, almost...HaHa!) Excellent job. I really enjoyed what you had to say, and
more than that, how you presented it. Too cool!
Foot Problems سه شنبه 10 مرداد 1396 12:57 بعد از ظهر
Good post! We are linking to this great post on our site.

Keep up the great writing.
https://justinehennagir.wordpress.com/category/hammertoe یکشنبه 8 مرداد 1396 09:54 بعد از ظهر
This post will help the internet viewers for setting up new blog
or even a blog from start to end.
foot pain epsom salt یکشنبه 11 تیر 1396 06:56 قبل از ظهر
Loving the information on this site, you have done outstanding job
on the articles.
foot pain differential diagnosis یکشنبه 11 تیر 1396 06:54 قبل از ظهر
This is the perfect blog for anybody who wishes to understand this topic.
You understand a whole lot its almost hard to argue with you (not
that I actually will need to?HaHa). You certainly put a fresh spin on a subject that's been written about for
ages. Wonderful stuff, just great!
BHW چهارشنبه 6 اردیبهشت 1396 07:29 بعد از ظهر
Why users still use to read news papers when in this technological globe
the whole thing is accessible on net?
BHW جمعه 25 فروردین 1396 07:36 بعد از ظهر
Aw, this was an extremely good post. Taking the time and actual effort to produce a very good article… but what
can I say… I put things off a whole lot and never manage to get anything done.
manicure شنبه 19 فروردین 1396 11:42 بعد از ظهر
Thanks in support of sharing such a nice idea, paragraph is good, thats why i have read it
entirely
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
 
نویسندگان
نظر سنجی
علل عقب ماندگی شهرستان چالدران چیست؟




دیگر موارد
تعداد مطالب :
تعداد نویسندگان :
آخرین بروز رسانی :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
بازدید کل :
آخرین بازدید :